ΝομοΣοφία

φιλοσοφία, ιστορία, πολιτική, δίκαιο

Archive for the ‘Γενικά’ Category

παγκόσμιος πληθυσμός

leave a comment »

α/α Χώρα Πληθυσμός

(2014)

Ηλικιακός Μ/Ο Ποσοστό γονιμότητας Έκταση

(σε χλμ2)

Πληθυσμιακή πυκνότητα Ποσοστό έναντι του παγκόσμιου πληθυσμού
1 Κίνα 1,393,783,836 35.7 1.66 9,596,947 145 19.24%
2 Ινδία 1,267,401,849 26.6 2.53 3,287,265 386 17.50%
3 Η.Π.Α. 322,583,006 37.5 1.99 9,629,056 34 4.45%
4 Ινδονησία 252,812,245 28.1 2.38 1,904,567 133 3.49%
5 Βραζιλία 202,033,670 30.7 1.83 8,514,209 24 2.79%
6 Πακιστάν 185,132,926 22.8 3.30 796,096 233 2.56%
7 Νιγηρία 178,516,904 17.8 6.01 923,766 193 2.46%
8 Μπαγκλαντές 158,512,570 25.4 2.24 143,998 1,101 2.19%
9 Ρωσία 142,467,651 38.4 1.51 17,076,310 8 1.97%
10 Ιαπωνία 126,999,808 46.2 1.40 377,873 336 1.75%
11 Μεξικό 123,799,215 27.3 2.23 1,958,198 63 1.71%
12 Φιλιππίνες 100,096,496 23.2 3.11 300,000 334 1.38%
13 Αιθιοπία 96,506,031 18.4 4.72 1,104,302 87 1.33%
14 Βιετνάμ 92,547,959 30.3 1.78 331,689 279 1.28%
15 Αίγυπτος 83,386,739 25.5 2.82 1,001,450 83 1.15%
16 Γερμανία 82,652,256 45.9 1.40 357,021 232 1.14%
17 Ιράν 78,470,222 29.0 1.92 1,648,188 48 1.08%
18 Τουρκία 75,837,020 29.8 2.07 783,562 97 1.05%
19 Κονγκό 69,360,118 17.4 6.08 2,344,832 30 0.96%
20 Ταϊλάνδη 67,222,972 37.4 1.42 513,113 131 0.93%
21 Γαλλία 64,641,279 40.8 1.98 551,500 117 0.89%
22 Ηνωμένο Βασίλειο 63,489,234 40.4 1.88 242,900 261 0.88%
23 Ιταλία 61,070,224 44.7 1.46 301,318 203 0.84%
24 Βιρμανία 53,718,958 29.4 1.97 676,578 79 0.74%
25 Νότια Αφρική 53,139,528 26.2 2.43 1,221,037 44 0.73%
26 Τανζανία 50,757,459 17.5 5.31 945,081 54 0.70%
27 Νότια Κορέα 49,512,026 39.9 1.30 99,538 497 0.68%
28 Κολομβία 48,929,706 28.0 2.33 1,138,907 43 0.68%
29 Ισπανία 47,066,402 41.8 1.48 505,992 93 0.65%
30 Κένυα 45,545,980 18.9 4.49 580,366 78 0.63%
31 Ουκρανία 44,941,303 39.8 1.44 603,701 74 0.62%
32 Αργεντινή 41,803,125 31.3 2.20 2,780,387 15 0.58%
33 Αλγερία 39,928,947 27.2 2.80 2,381,685 17 0.55%
34 Ουγκάντα 38,844,624 15.8 6.00 241,037 161 0.54%
35 Σουδάν 38,764,090 19.3 4.53 1,861,510 21 0.54%
36 Πολωνία 38,220,543 39.1 1.39 323,251 118 0.53%
37 Καναδάς 35,524,732 40.3 1.66 9,970,455 4 0.49%
38 Ιράκ 34,768,761 19.9 4.12 438,319 79 0.48%
39 Μαρόκο 33,492,909 27.2 2.69 446,548 75 0.46%
40 Αφγανιστάν 31,280,518 16.8 5.24 652,085 48 0.43%
41 Βενεζουέλα 30,851,343 27.4 2.43 912,060 34 0.43%
42 Περού 30,769,077 26.8 2.47 1,285,204 24 0.42%
43 Μαλαισία 30,187,896 27.8 2.00 329,847 92 0.42%
44 Σαουδική Αραβία 29,369,428 27.9 2.74 2,149,717 14 0.41%
45 Ουζμπεκιστάν 29,324,920 25.6 2.35 447,401 66 0.40%
46 Νεπάλ 28,120,740 22.7 2.44 147,181 191 0.39%
47 Μοζαμβίκη 26,472,977 17.3 5.29 801,580 33 0.37%
48 Γκάνα 26,442,178 20.8 3.95 238,534 111 0.37%
49 Βόρεια Κορέα 25,026,588 33.7 2.00 120,538 208 0.35%
50 Υεμένη 24,968,508 19.4 4.29 527,965 47 0.34%
51 Αυστραλία 23,630,169 37.3 1.88 7,739,983 3 0.33%
52 Μαδαγασκάρη 23,571,962 18.6 4.57 587,039 40 0.33%
53 Καμερούν 22,818,632 18.4 4.89 475,438 48 0.32%
54 Αγκόλα 22,137,261 16.3 6.02 1,246,678 18 0.31%
55 Συρία 21,986,615 22.6 3.04 185,180 119 0.30%
56 Ρουμανία 21,640,168 39.7 1.40 238,391 91 0.30%
57 Σρι Λάνκα 21,445,775 31.7 2.34 65,610 327 0.30%
58 Ακτή Ελεφαντοστού 20,804,774 19.1 4.91 322,465 65 0.29%
59 Νίγηρας 18,534,802 15.0 7.58 1,266,990 15 0.26%
60 Χιλή 17,772,871 33.4 1.84 756,614 23 0.25%
61 Μπουργκίνα Φάσο 17,419,615 17.2 5.73 274,001 64 0.24%
62 Μαλάουϊ 16,829,144 17.3 5.50 118,484 142 0.23%
63 Ολλανδία 16,802,463 42.1 1.77 41,528 405 0.23%
64 Καζακστάν 16,606,878 29.5 2.46 2,725,119 6 0.23%
65 Ισημερινός 15,982,551 26.4 2.61 283,560 56 0.22%
66 Γουατεμάλα 15,859,714 19.5 3.88 108,889 146 0.22%
67 Μάλι 15,768,227 16.2 6.85 1,240,225 13 0.22%
68 Καμπότζη 15,408,270 24.7 2.92 181,035 85 0.21%
69 Ζάμπια 15,021,002 16.6 5.74 752,631 20 0.21%
70 Ζιμπάμπουε 14,599,325 19.8 3.59 390,753 37 0.20%
71 Σενεγάλη 14,548,171 18.1 5.00 196,722 74 0.20%
72 Τσαντ 13,211,146 15.9 6.42 1,284,007 10 0.18%
73 Ρουάντα 12,100,049 18.3 4.66 26,338 459 0.17%
74 Γουινέα 12,043,898 18.7 5.04 245,859 49 0.17%
75 Νότιο Σουδάν 11,738,718 18.8 5.06 644,312 18 0.16%
76 Κούβα 11,258,597 40.7 1.46 110,861 102 0.16%
77 Βέλγιο 11,144,420 41.7 1.84 30,528 365 0.15%
78 Ελλάς 11,128,404 43.2 1.51 131,956 84 0.15%
79 Τυνησία 11,116,899 30.7 2.02 163,609 68 0.15%
80 Βολιβία 10,847,664 22.6 3.30 1,098,609 10 0.15%
81 Σομαλία 10,805,651 16.4 6.71 637,652 17 0.15%
82 Τσεχία 10,740,468 40.6 1.53 78,866 136 0.15%
83 Πορτογαλία 10,610,304 42.6 1.33 91,982 115 0.15%
84 Μπενίν 10,599,510 18.5 4.97 112,622 94 0.15%
85 Δομινικανή Δημοκρατία 10,528,954 26.1 2.53 48,511 217 0.15%
86 Μπουρούντι 10,482,752 17.6 6.16 27,834 377 0.14%
87 Αϊτή 10,461,409 22.5 3.25 27,750 377 0.14%
88 Ουγγαρία 9,933,173 40.8 1.39 93,032 107 0.14%
89 Σουηδία 9,631,261 41.1 1.91 449,954 21 0.13%
90 Αζερμπαϊτζάν 9,514,887 30.1 1.94 86,600 110 0.13%
91 Σερβία 9,468,378 39.0 1.38 88,361 107 0.13%
92 Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα 9,445,624 30.7 1.85 83,600 113 0.13%
93 Λευκορωσία 9,307,609 39.4 1.47 207,602 45 0.13%
94 Αυστρία 8,526,429 43.0 1.45 83,858 102 0.12%
95 Τατζικιστάν 8,408,947 21.9 3.82 143,099 59 0.12%
96 Ονδούρα 8,260,749 22.2 3.08 112,088 74 0.11%
97 Ελβετία 8,157,896 42.1 1.52 41,284 198 0.11%
98 Ισραήλ 7,822,107 30.1 2.91 22,145 353 0.11%
99 Ιορδανία 7,504,812 23.7 3.34 89,342 84 0.10%
100 Παπούα Νέα Γουϊνέα 7,476,108 21.0 3.86 462,831 16 0.10%
101 Χον Κογκ 7,259,569 42.8 1.11 1,099 6,606 0.10%
102 Βουλγαρία 7,167,998 43.2 1.51 110,912 65 0.10%
103 Τόγκο 6,993,244 19.0 4.72 56,785 123 0.10%
104 Παραγουάη 6,917,579 24.1 2.93 406,749 17 0.10%
105 Λάος 6,894,098 21.7 3.14 236,797 29 0.10%
106 Ερυθραία 6,536,176 18.5 4.83 117,599 56 0.09%
107 Ελ Σαλβαντόρ 6,383,752 24.4 2.23 21,041 303 0.09%
108 Λιβύη 6,253,452 26.9 2.44 1,759,553 4 0.09%
109 Σιέρρα Λεόνε 6,205,382 19.2 4.83 71,740 86 0.09%
110 Νικαράγουα 6,169,269 23.4 2.56 130,000 47 0.09%
111 Δανία 5,640,184 41.3 1.87 43,094 131 0.08%
112 Κιργιζία 5,625,015 24.9 3.03 199,901 28 0.08%
113 Σιγκαπούρη 5,517,102 38.4 1.28 683 8,078 0.08%
114 Σλοβακία 5,454,154 38.6 1.37 49,033 111 0.08%
115 Φιλανδία 5,443,497 42.5 1.85 338,147 16 0.08%
116 Τουρκμενιστάν 5,307,171 26.0 2.37 488,105 11 0.07%
117 Νορβηγία 5,091,924 39.1 1.93 385,168 13 0.07%
118 Λίβανος 4,965,914 30.2 1.52 10,400 477 0.07%
119 Κόστα Ρίκα 4,937,755 30.1 1.83 51,100 97 0.07%
120 Κεντροαφρικανική Δημοκρατία 4,709,203 19.8 4.49 622,993 8 0.07%
121 Ιρλανδία 4,677,340 35.6 2.00 70,273 67 0.06%
122 Κονγκό 4,558,594 18.7 5.02 342,006 13 0.06%
123 Νέα Ζηλανδία 4,551,349 37.1 2.07 270,527 17 0.06%
124 Παλαιστίνη 4,436,411 19.4 4.12 6,020 737 0.06%
125 Λιβερία 4,396,873 18.6 4.91 111,370 39 0.06%
126 Γεωργία 4,322,842 37.8 1.81 69,700 62 0.06%
127 Κροατία 4,272,044 42.8 1.48 56,538 76 0.06%
128 Μαυριτανία 3,984,457 19.9 4.75 1,025,600 4 0.06%
129 Ομάν 3,926,492 26.7 2.90 309,489 13 0.05%
130 Παναμάς 3,926,017 28.2 2.51 75,516 52 0.05%
131 Βοσνία Ερζεγοβίνη 3,824,746 39.8 1.27 51,197 75 0.05%
132 Πουέρτο Ρίκο 3,683,601 36.0 1.65 8,875 415 0.05%
133 Κουβέιτ 3,479,371 29.4 2.62 17,818 195 0.05%
134 Μολδαβία 3,461,380 36.0 1.46 33,851 102 0.05%
135 Ουρουγουάη 3,418,694 34.6 2.06 175,012 20 0.05%
136 Αλβανία 3,185,413 33.2 1.78 28,748 111 0.04%
137 Λιθουανία 3,008,287 39.5 1.49 65,300 46 0.04%
138 Αρμενία 2,983,990 33.0 1.74 29,800 100 0.04%
139 Μογγολία 2,881,415 27.1 2.43 1,566,838 2 0.04%
140 Τζαμάικα 2,798,837 28.0 2.30 10,991 255 0.04%
141 Ναμίμπια 2,347,988 21.5 3.14 824,434 3 0.03%
142 Κατάρ 2,267,916 31.7 2.08 11,000 206 0.03%
143 Σκόπια 2,108,434 37.5 1.44 25,713 82 0.03%
144 Λεσότο 2,097,511 20.9 3.13 30,355 69 0.03%
145 Σλοβενία 2,075,592 42.7 1.49 20,256 102 0.03%
146 Λετονία 2,041,111 41.6 1.57 64,600 32 0.03%
147 Μποτσουάνα 2,038,587 22.7 2.69 581,789 4 0.03%
148 Γκάμπια 1,908,954 17.0 5.78 11,295 169 0.03%
149 Γουϊνέα Μπισσάο 1,745,798 19.2 5.02 36,125 48 0.02%
150 Γκαμπόν 1,711,294 20.8 4.15 267,682 6 0.02%
151 Τρινιδάδ και Τομπάκο 1,344,235 33.7 1.80 5,130 262 0.02%
152 Μπαχρέιν 1,344,111 30.1 2.12 694 1,937 0.02%
153 Εσθονία 1,283,771 41.1 1.60 45,100 28 0.02%
154 Σουαζιλάνδη 1,267,704 20.3 3.44 17,364 73 0.02%
155 Άγιος Μαυρίκιος 1,249,151 35.0 1.53 2,040 612 0.02%
156 Κύπρος 1,153,058 35.6 1.47 9,251 125 0.02%
157 Τιμόρ – Λέστε 1,152,439 16.7 6.03 14,874 77 0.02%
158 Φίτζι 887,027 27.3 2.63 18,274 49 0.01%
159 Τζιμπουτί 886,313 23.1 3.50 23,200 38 0.01%
160 Ρεϋνιόν 885,328 31.0 2.27 2,510 353 0.01%
161 Γουϊάνα 803,677 22.8 2.59 214,944 4 0.01%
162 Ισημερινή Γουϊνέα 778,061 20.8 4.98 28,051 28 0.01%
163 Μπουτάν 765,552 26.2 2.32 47,001 16 0.01%
164 Νήσοι Κομόρες 752,438 19.1 4.81 1,861 404 0.01%
165 Μαυροβούνιο 621,542 37.3 1.68 13,812 45 0.01%
166 Δυτική Σαχάρα 585,646 28.7 2.42 265,961 2 0.01%
167 Μακάο 575,481 37.7 1.04 26 22,134 0.01%
168 Νήσοι Σολομώντος 572,865 19.8 4.12 28,896 20 0.01%
169 Σουρινάμ 543,925 28.8 2.31 163,833 3 0.01%
170 Λουξεμβούργο 536,761 39.1 1.66 2,586 208 0.01%
171 Πράσινο Ακρωτήριο 503,637 24.7 2.38 4,033 125 0.01%
172 Γουαδελούπη 468,016 38.0 2.09 1,705 274 0.01%
173 Μάλτα 430,146 41.1 1.36 316 1,361 0.01%
174 Μπρουνέι 423,205 30.8 2.03 5,765 73 0.01%
175 Μαρτινίκα 404,705 42.2 1.85 1,102 367 0.01%
176 Μπαχάμες 382,571 32.1 1.89 13,878 28 0.01%
177 Νήσοι Μαλδίβες 351,572 25.5 2.31 298 1,180 0.00%
178 Μπελίζ 339,758 23.3 2.75 22,966 15 0.00%
179 Ισλανδία 333,135 35.7 2.09 103,010 3 0.00%
180 Νήσοι Μπαρμπάντος 286,066 37.1 1.84 430 665 0.00%
181 Γαλλική Πολυνησία 279,835 31.2 2.09 4,000 70 0.00%
182 Νέα Καληδονία 259,824 33.0 2.16 18,575 14 0.00%
183 Βανουάτου 258,301 21.9 3.45 12,189 21 0.00%
184 Γαλλική Γουϊάνα 255,455 25.1 3.12 90,012 3 0.00%
185 Μαγιότ 228,070 18.0 3.92 374 610 0.00%
186 Σάο Τόμε και Πρίνσιπε 197,882 19.3 4.17 964 205 0.00%
187 Σαμόα 191,831 21.1 4.22 2,831 68 0.00%
188 Αγία Λουκία 183,598 30.9 1.95 539 341 0.00%
189 Γκουάμ 167,546 29.9 2.44 549 305 0.00%
190 Νησιά της Μάγχης 162,778 42.3 1.45 195 835 0.00%
191 Κουρασάο 161,836 41.1 1.93 444 364 0.00%
192 Άγιος Βικέντιος και Γρεναδίνες 109,371 29.4 2.03 388 282 0.00%
193 Παρθένοι Νήσοι 106,792 40.5 2.48 347 308 0.00%
194 Γρενάδα 106,303 26.7 2.21 344 309 0.00%
195 Τόνγκα 105,782 21.3 3.84 650 163 0.00%
196 Κιριμπάτι 103,942 23.8 3.01 726 143 0.00%
197 Μικρονησία 103,903 21.3 3.38 702 148 0.00%
198 Αρούμπα 103,431 39.9 1.69 180 575 0.00%
199 Σεϋχέλλες 93,306 32.9 2.21 455 205 0.00%
200 Αντίγκουα και Μπαρμπούντα 90,903 30.7 2.11 442 206 0.00%

 

 

Written by nomosophia

2 Δεκέμβριος, 2014 at 14:58

Αναρτήθηκε στις Γενικά

Γεωστρατηγική

leave a comment »

Θεωρίες επί χάρτου[1]

Το έτος 1829, η Γαλλία επιφυλάσσει στην Ελλάδα έναν εξαιρετικά φιλόδοξο ρόλο στο «Μέγα Σχέδιο»[2] πολιτικής αναδιάρθρωσης της Ευρώπης που ετοιμάζεται να προωθήσει ο Γάλλος υπουργός των εξωτερικών, και από τον Αύγουστο του 1829, πρωθυπουργός Πολινιάκ.

Ο Πολινιάκ σχεδίαζε τη ριζική μεταβολή του πολιτικού χάρτη της Ευρώπης προς όφελος της Γαλλίας. Βάση του επιδιωκόμενου εδαφικού διακανονισμού αποτελούσε το «Μέγα Σχέδιο» του Μπουά-λε-Κοντ[3], πολιτικού διευθυντή του γαλλικού υπουργείου των εξωτερικών, που προέβλεπε τον διαμελισμό της Οθωμανικής αυτοκρατορίας και ορισμένες εδαφικές μεταβολές στην κεντρική Ευρώπη και του οποίου η εφαρμογή προϋπέθετε τη συνεργασία Γαλλίας, Ρωσίας και Πρωσίας. Σύμφωνα με το σχέδιο αυτό η Ελλάδα θα επεκτεινόταν μέχρι τα Στενά και θα προσαρτούσε την Κωνσταντινούπολη, στον δε ελληνικό θρόνο θ’ ανερχόταν ο βασιλιάς των Κάτω Χωρών. Η Ρωσία θα ενσωμάτωνε τις παραδουνάβιες ηγεμονίες και ένα τμήμα της Μικράς Ασίας. Η Αυστρία τη Βοσνία και τη Σερβία. Το βασίλειο των Κάτω Χωρών θα κατανεμόταν μεταξύ Γαλλίας, που θα προσαρτούσε το βελγικό τμήμα, και της Πρωσίας που θα ενσωμάτωνε το ολλανδικό. Η Πρωσία θα προσαρτούσε ακόμη το βασίλειο της Σαξωνίας, αλλά θα εγκατέλειπε τα εδάφη της στην αριστερή όχθη του Ρήνου, τα οποία θα συγκροτούσαν ένα νέο κράτος που θα περιερχόταν, υπό την μορφή αποζημιώσεως, στην κυριαρχία του πρώην βασιλιά της Σαξωνίας. Η Αγγλία, τέλος, θα επέκτεινε την κυριαρχία της στις ολλανδικές αποικίες.

Το γαλλικό σχέδιο, που αποτελούσε ένα παιχνίδισμα πολιτικής φαντασίας, ήταν αντίθετο προς τα συμφέροντα της Αγγλίας, λόγω της εις βάρος της ανατροπής της ισορροπίας των δυνάμεων, καθώς και της Πρωσίας, η οποία θα υποχρεωνόταν σε μια αναδίπλωση χωρίς ανάλογα ανταλλάγματα. Εξάλλου, η Ρωσία προτιμούσε τα Στενά να παραμείνουν υπό την κατοχή μιας κλυδωνιζόμενης αυτοκρατορίας, που λόγω της εσωτερικής της κατάστασης, θα ενέδιδε συνεχώς στις ρωσικές πιέσεις, παρά να περιέλθουν στην κυριαρχία ενός νέου κράτους του οποίου οι διεθνείς προσανατολισμοί και οι διασυνδέσεις του με τις άλλες Δυνάμεις δεν ήταν ακόμη σαφείς. Τελικά, η αντίδραση του τσάρου στην πρώτη βολιδοσκόπησή του από τον Γάλλο πρεσβευτή θα τορπιλλίσει τη γαλλική πρωτοβουλία, η οποία παρέμεινε ένα τολμηρό γύμνασμα πολιτικού σχεδιασμού χωρίς συνέχεια.

[1] Θ. Α. Χριστοδουλίδη, «Διπλωματική Ιστορία, από τη Βιέννη στις Βερσαλλίες», κ. Γ΄, σ. 93, εκδόσεις Ι. Σιδέρη, Αθήνα 1991.
[2] 4 Σεπτεμβρίου 1829.
[3] Bois le Compte.

Written by nomosophia

19 Ιανουαρίου, 2011 at 14:58

Αναρτήθηκε στις Γενικά

Ελληνισμός

leave a comment »

«Ελληνική φυλή είσε ανήθικος, διότι θέλεις οι φραγκικοί στρατοί και στόλοι να σου φυλάν τ’ αμπέλια σου»
Περικλής Γιαννόπουλος[1]

Οι Φράγκοι βιβλιαράδες μας είπον ότι ο Αλέξανδρος δεν ήτο Έλλην. Και το πράγμα εσυζητήθη ! Και δεν ευρέθη κανείς να τους ειπή: «Τον κακό σας τον καιρό». Μας είπον ότι ο Αλέξανδρος εζουρλάθη, εξασιανίσθη … διότι οι Φράγκοι καλαμαράδες και οι κάθε βιβλιοφάγοι, είνε ζωύφια στενοχονδροκέφαλα. Κουτάβια θεόστραβα εις την αντίληψιν της πολυμόρφου φύσεως των ανθρωπίνων πραγμάτων. Διότι, βράστον τον Βασιληά άμα δεν στέκεται ψηλά. Διότι αν δεν αστράφτει πάγχρυσος ο Βασιλεύς στην Ανατολή και δεν πατίση το χρυσό του πόδι στο σβέρκο του ανατολίτη, κανείς δεν τον παίρνει για βασιληά. Και τα λένε αυτά οι Φράγκοι, που ντένουν τους βασιλείς των αυτήν την ώρα, με τα μεσαιωνικά τους μασκαριλίκια κατά τα ανωτάτας των εορτάς. … Και ελέχθησαν αυτά και χίλια χειρότερα, διότι ο Ελληνισμός εκατάντησε ένα ζευγάρι τρέμον τον αφέντη του το Φράγκο και φοβούμενον να πη: Λέτε ό,τι θέλτε, πιστέψτε ξεπιστέψτε ό,τι θέλτε, αφού στο τέλος δε θέλτε, θ’ αναγκασθήτε πάντα να πιστεύσετε τα πράγματα.

Ο Αλέξανδρος τίποτε παράδοξα δεν έκαμε. Το έργον του το επέβαλεν η λογική, η φύσις, η φορά, η ώρα των πραγμάτων. Και οσονδήποτε κολοσσαία δι’ εμάς τους τότε και διά τον πολιτισμόν του κόσμου, οσονδήποτε μεγάλα και ζωντανά και φρεσκότατα έως την ώραν αυτήν, ειπέρ ποτε αυτήν, είνε τα αποτελέσματα και τα διδάγματα, το έργον του είνε το νεανικόν το πρώτον του βήμα. Η πρώτη σελίς ζωής του εκόπη. Τρέξας και πιάσας από τα θαυμάσια μοσχοβολάτα γένεια τον Πέρση, σκάσας αυτόν κατά γης και πατήσας την γιασεμόλευκη κοιλιά του, σπα την βάρβαρον δύναμιν που αιώνια εμπόδιζε το δρόμο και απειλούσε κάθε λίγο να χυθή και πνίξη τη φυλή, ανοίγει την Ανατολή και την Ασίαν εις το Εμπόριον και το Πνεύμα. Ο Ελληνισμός τότε, ο από της προσωρινώς μυθολογικής λεγομένης εποχής, ευρισκόμενος εις τας αυτάς περίπου γεωγραφικάς εκτάσεις, με άλλα μόνον ονόματα και άλλα φορέματα, εγκαθίσταται τότε επισήμως ως άρχων και πρωτεύων παντού όπου ήτο, καθιερούται μόνον και εδραιούται διά παντός και επεκτείνεται εις όλον τον φυσικόν κύκλον της προαιωνίου, της καθ’ όλης την έκτοτε ιστορικήν περίοδον της ανθρωπότητος, της έως τώρα υπάρξεως και ενεργείας του, από την οποίαν τίποτε έως τώρα και τίποτε εις κανένα μέλλον δεν θα κατορθώση να τον ξεκολλήση, να τον ξεριζώση, διότι είνε στο σπήτι του, εκτός των συνήθων κατά τα ανθρώπινα ανακατεύματα μετατοπίσεων, υποχωρήσεων, κυνηγημάτων, σπρωξιμάτων, τα οποία δυνατόν να του κάμουν κατά διαφόρους ιστορικάς στιγμάς …

[1] από την Έκκλησι προς το πανελλήνιον κοινόν, του Περικλέους Γιαννοπούλου, σελ. 27-28, εκδόσεις Νέα Θέσις, Αθήναι 1987

Written by nomosophia

29 Δεκέμβριος, 2010 at 14:58

Αναρτήθηκε στις Γενικά

πώς μας βλέπουν οι άλλοι …

leave a comment »

Η αγορά πληροφοριών[1]

«Οι Έλληνες λένε ένα αστείο: η κατασκοπία είναι άχρηστη σε δύο χώρες, στην Κίνα και στην Ελλάδα. Στην Κίνα γιατί δεν μιλά κανένας και στην Ελλάδα γιατί μιλούν όλοι.»

«Ένα μυστικό που κρατιέται πάει χαμένο», έλεγε ο Όσκαρ Ουάιλντ και βεβαίως είχε δίκαιο. Η πληροφορία είναι εμπόρευμα που μπορεί να πουληθεί έναντι χρημάτων ή επιρροής ή, τουλάχιστον, έναντι άλλης πληροφορίας. Η εμπορική αξία της πληροφορίας καθορίζεται από την ανεπάρκεια και την πρωτοτυπία, περισσότερο από την αλήθεια της. Υπάρχει το ισχυρό κίνητρο να κάνουμε τα πάντα μυστικά, απλώς και μόνο για να αυξήσουμε αυτή την αξία. Τα κρυμμένα μυστικά, απλώς και μόνο για να αυξήσουμε αυτή την αξία. Τα κρυμμένα μυστικά αποτελούν σημαντικό μέρος του διπλωματικού κεφαλαίου κάθε χώρας.

Ωστόσο, τα μυστικά γερνούν άσχημα. Λίγοι μήνες ή χρόνια απογυμνώνουν τα περισσότερα μυστικά από τη δύναμη που έχουν να βοηθούν ή να βλάπτουν. Τα μυστικά έχουν επίσης την τάση να τα μοιράζονται άνθρωποι οι οποίοι δεν μπορούν να εμπιστεύονται πλήρως ο ένας τον άλλον. Ο πρώτος που κοινολογεί ένα μυστικό καρπώνεται γενικά το μεγαλύτερο όφελος. Συνεπώς, υπάρχει το κίνητρο της αποκάλυψης των μυστικών, κατά προτίμηση στο πρόσωπο που τα εκτιμά περισσότερο.

Σε έναν πλανήτη που κατακλύζεται από κακοπληρωμένους γραφειοκράτες, δεν είναι και τόσο δύσκολο να βρει κανείς ευάλωτους αξιωματούχους με αδυναμίες που κοστίζουν πολύ για να τις ικανοποιούν με το εισόδημά τους. Η ικανότητα προσφοράς μετρητών, ωστόσο, στηρίζει μια δυσλειτουργική λογική μηδενικού αθροίσματος, στην οποία η πιο αθώα και αμοιβαία επωφελής ανταλλαγή έχει ταμπέλα με την τιμή της.

[1] Τζων Μπρέιντυ Κήσλινγκ, Μαθήματα Διπλωματίας, σ. 446 επ., εκδόσεις Λιβάνη, Αθήνα 2007.

Written by nomosophia

22 Δεκέμβριος, 2010 at 14:58

Αναρτήθηκε στις Γενικά

μαθήματα διπλωματίας

leave a comment »

εκλεπτυσμένη προπαγάνδα ή …

Το μήνυμα που εκπέμπει η Αμερική[1]

Η Αμερική δεν πρόκειται ποτέ να μαζέψει ένα ειδικό σώμα πλανόδιων πωλητών αρκετά προικισμένων ώστε να «πουλήσουν ψυγεία στους Εσκιμώους», τουλάχιστον όχι σε μια εποχή που ομάδες Εσκιμώων πηγαίνουν τις ΗΠΑ στα δικαστήρια με τον ισχυρισμό ότι η άνοδος της παγκόσμιας θερμότητας που προκαλεί η Αμερική καταστρέφει τα μέσα συντήρησης τους. Κανένα έξυπνο πρόγραμμα μάρκετινγκ δεν μπορεί να λύσει το πρόβλημα της κακής εικόνας της Αμερικής. Η δομή και το επίπεδο χρηματοδότησης της δημόσιας διπλωματίας είναι σημαντικά, κυρίως στο βαθμό που εκπέμπουν σήμα στο Πεντάγωνο, τη ΣΙΑ και το Στέιτ Ντιπάρτμεντ σχετικά με την αυθεντική πολιτική δέσμευση του προέδρου να αποκαταστήσει τη βλάβη που έχει προκαλέσει. Τα καλά προγράμματα δημόσιας διπλωματίας πράγματι υπηρετούν τα εθνικά συμφέροντα των ΗΠΑ και με πολύ λογικό κόστος, αλλά για να μετρήσει την αποτελεσματικότητα τους η Αμερική πρέπει να κάνει υπομονή. Η πατριωτική αυτονόητη αλήθεια είναι ότι θα έχει αποκτήσει μεγαλύτερη εμπειρία και διορατικότητα σε είκοσι χρόνια.

Το μόνο μήνυμα δημόσιας διπλωματίας που είναι αρκετά εντυπωσιακό, ώστε να αντικρούει τις αλληλοεπηρεαζόμενες εχθρικές αφηγήσεις για την αμερικανική ισχύ, είναι η παρατεταμένη επαφή με την ίδια την Αμερική και με ευρύ φάσμα Αμερικανών. Αυτή η θεραπεία δεν κάνει θαύματα. Οι προκαταλήψεις του κόσμου για τις ΗΠΑ μπορούν να επιβεβαιωθούν αντί να διασκορπιστούν με μια επίσκεψη που πάει στραβά. Όμως, οι άνθρωποι που έχουν περάσει καιρό στις ΗΠΑ τείνουν τουλάχιστον να είναι πιο προσεκτικοί στην επιλογή των θεωριών συνωμοσίας και να σκέφτονται πιο βαθιά σχετικά με την αλληλεπίδραση της εξωτερικής και εσωτερικής πολιτικής των ΗΠΑ. Μετά από μια παρατεταμένη επίσκεψη, οι περισσότεροι ξένοι που επιστρέφουν ενδιαφέρονται, για πρακτικούς και συναισθηματικούς λόγους, να δημιουργηθεί θετική εικόνα των ΗΠΑ στην πατρίδα τους.

Τα προγράμματα της Δημόσιας Διπλωματίας για Διεθνείς Επισκέπτες έχουν σεβαστή προϊστορία. Τμήματα της πρεσβείας αναζητούν μελλοντικούς ηγέτες στους τομείς της πολιτικής, της οικονομίας και διαφόρων ακαδημαϊκών αντικειμένων, της δημοσιογραφίας και του πολιτισμού και τα τμήματα Δημόσιας Διπλωματίας τούς μεταφέρουν σας ΗΠΑ για μια περιήγηση με όλα τα έξοδα πληρωμένα. Τον παλιό καιρό, όταν οι ξένοι ήταν πιο φτωχοί και τα ταξίδια πιο ακριβά, ήταν εύκολο να πείσεις ένα νεαρό πολιτικό ή δημοσιογράφο να πάρει ένα μήνα άδεια για να γνωρίσει την Αμερική. Σημαντικός αριθμός αυτών που είχαν επιλεγεί από την πρεσβεία, τουλάχιστον στην Ελλάδα, αργότερα ανήλθαν σε θέσεις επιρροής. Θυμούνταν το πρόγραμμα αυτό με συγκίνηση, δεκαετίες μετά, και μερικές φορές αναρωτιόνταν γιατί οι ΗΠΑ δεν ήταν πιο επιθετικές, επιδιώκοντας μια άμεση ανταπόδοση της επένδυσης τους.

Ο κόσμος είναι πιο πλούσιος και πιο απασχολημένος από ό,τι το 1986, όταν έκανα την πρώτη μου πρόταση για τους υποψήφιους επισκέπτες. Ένα δωρεάν ταξίδι στις ΗΠΑ δεν είναι πλέον αυτομάτως θεόσταλτο. Εκείνοι που ήδη προορίζονται σαφώς για μελλοντική δόξα είναι δύσκολο να δραπετεύσουν έστω και για δυο βδομάδες από την εργασία τους. Δέχονται το ταξίδι και το ακυρώνουν την τελευταία στιγμή. Όμως, παραμονή μικρότερη των τριών εβδομάδων δεν αρκεί για να εντυπωθούν σε έναν ενήλικο το εύρος και η πολυπλοκότητα των ΗΠΑ.

Η απλούστερη απάντηση στο πρόβλημα του επισκέπτη, όχι η ιδανική, είναι η διεύρυνση αυτής της διαδικασίας. Από καθεμία εκ των μεσανατολικών χωρών που έχουν σημασία για εμάς, θα μπορούσαν να στέλνονται στις ΗΠΑ εκατοντάδες άνθρωποι, αντί για δεκάδες κάθε έτος, πρόσφατοι απόφοιτοι πανεπιστημίων, μαζί μ’ άλλους προερχόμενους από θρησκευτικές και από επιχειρηματικές ομάδες, βάσει συστάσεων φιλικών δημοσίων υπαλλήλων, επιχειρηματιών και ακαδημαϊκών (εκείνων που συμμετείχαν στα ελάχιστα προγράμματα αμερικανικών σπουδών), για μια περιήγηση πέντε εβδομάδων, στην οποία θα συμπεριλαμβανόταν και η διαμονή σε σπίτι αμερικανικής οικογένειας (κατά γενική παραδοχή βασική μεταμορφωτική εμπειρία). Πολύ περισσότεροι Αμερικανοί θα προθυμοποιούνταν να παίξουν το ρόλο του οικοδεσπότη στους ξένους επισκέπτες, εάν τους το ζητούσε ο πρόεδρος τους.

Όσον αφορά τον μακροπρόθεσμο μετασχηματισμό φτωχών, αυταρχικών κρατών, οι ανταλλαγές μαθητών λυκείων είναι η καλύτερη επένδυση για τη δημιουργία του πυρήνα μιας νέας γενιάς δημοκρατικών τεχνοκρατών. Ένας/μία δεκαεξάχρονος/η που αποσπάται από την ομάδα των συνομηλίκων του/της θα επιστρέψει, μετά από ένα έτος στις ΗΠΑ, μιλώντας θαυμάσια αγγλικά και έχοντας πλήρη επίγνωση του ότι ο δρόμος που ακολουθεί το Ουζμπεκιστάν δεν είναι ο μόνος δρόμος που μπορεί να ακολουθήσει μια χώρα. Οι υποτροφίες Φουλμπράιτ και άλλες ακαδημαϊκές ανταλλαγές υψηλού επιπέδου είναι εξαίρετες, αλλά δεν ασκούν την ίδια επίδραση. Οι φοιτητές είναι πολύ κατασταλαγμένοι για να διορθώσουν τους κανόνες με τους οποίους κατανοούν τον κόσμο.

Η αμερικανική κουλτούρα είναι μια φθηνή, εύκολη, ευχάριστη και χρήσιμη υπενθύμιση προς τους σκεπτικιστές ξένους ότι η Αμερική είναι μια παλιά και πολύμορφη χώρα, με πλούσια και εκλεπτυσμένη πολιτισμική ζωή, ριζωμένη σε πολλές διαφορετικές και ενδιαφέρουσες παραδόσεις. Η αμερικανική κουλτούρα είναι επίσης μια τέλεια δικαιολογία για να ξανοιχτούν από την πρεσβεία έξυπνοι, χαρισματικοί ειδικοί στη δημόσια διπλωματία και να σταλούν σ’ όλη τη φιλοξενούσα χώρα, για να υπενθυμίσουν στους ξένους ότι οι Αμερικανοί δεν έχουν κέρατα και ουρές. Στην πορεία η πρεσβεία ξετρυπώνει τον επιχειρηματία που το κρυφό του πάθος για τον Έλβις Πρίσλεϊ τον κάνει τέλειο επί τιμή πρόξενο των ΗΠΑ και χορηγό των αμερικανικών αποστολών προώθησης του εμπορίου.

[1] Τζων Μπρέιντυ Κήσλινγκ, Μαθήματα Διπλωματίας, σελ. 275-279, εκδόσεις Λιβάνη, Αθήνα 2007.

Written by nomosophia

20 Οκτώβριος, 2010 at 14:58

Αναρτήθηκε στις Γενικά

Ευρώπη και Ελλάδα

with one comment

ΟΙ ΓΕΡΜΑΝΟΙ ΚΙ ΕΓΩ[1]

ΤΗ ΧΡΟΝΙΑ ΠΟΥ ΑΡΧΙΣΕ ο Δεύτερος Πόλεμος, δηλαδή όταν ήμουν δώδεκα χρονώ, οι Έλληνες χωρίστηκαν σε γερμανόφιλους κι αγγλόφιλους – δε μιλάω φυσικά για τους κομμουνιστές, γιατί αυτοί, κάτω απ’ το καθεστώς του Μεταξά, ήταν σα να μην υπήρχαν, κι αν ήταν με το μέρος κάποιου εξαρτιόταν από τις συνθήκες πού υπέγραφε ή παρέβαινε ο Στάλιν.
Ο μεγάλος αδερφός της μάνας μου – και κατά κάποιο τρόπο κηδεμόνας μου – ήταν γερμανόφιλος. Το ίδιο κι ο στενότερος μου φίλος ανάμεσα στους συμμαθητές μου, ο Τάσων Χατζηδίνας, καθηγητής αργότερα της Ανωτάτης Βιομηχανικής Σχολής του Πειραιά κι από πέρσι μακαρίτης. Για χάρη αυτών των δύο, έγινα γερμανόφιλος κι εγώ.
Στα διαλείμματα παίζαμε πόλεμο με τούς αγγλόφιλους συμμαθητές μας. Οι πιο μικρόσωμοι από μας καβαλούσαμε στους ώμους των ψηλών – πιο ψηλός απ’ όλους τους αντίπαλους ήταν ο νυν καθηγητής τής Κοινωνιολογίας στην Πάντειο και ειδικός επί θεμάτων της Νικαράγουας – και κάναμε επελάσεις ιππικού, όχι σπάνια μάλιστα μ’ αληθινούς τραυματίες.
Φυσικά, όταν η Ιταλία μάς κήρυξε τον πόλεμο τα πράματα μπερδεύτηκαν. Υπήρχαν βέβαια ακόμα οι αμετανόητοι γερμανόφιλοι που χρειάστηκε να μας επιτεθούν οι ίδιοι οι Γερμανοί για να καταπιούν τη γλώσσα τους. Όσο για μένα που έτσι κι αλλιώς η πολιτική από τότε κιόλας δε με φανάτιζε πολύ, σκέφτηκα πως η γιαγιά πρέπει να είχε δίκιο όταν έλεγε ότι, αν αυτό ήταν για το συμφέρον της Ελλάδας, ήταν πρόθυμη να πάει και με το διάολο. Έπιασα λοιπόν φιλίες με κάτι Εγγλέζους κι Αυστραλούς απ’ αυτούς που μεθοκοπούσανε στο καφενείο τής «Γρανάδας», πάνω από το καταφύγιο πού μ’ έστειλε η γιαγιά όταν οι σειρήνες σήμαιναν συναγερμό – αλλ’ εγώ είχ’ ακούσει πως η Αθήνα ήταν ανοχύρωτη πόλη, δεν κατέβαινα ποτέ κάτω, έμπαινα στο καφενείο και τούς χάζευα, και μερικοί απ’ αυτούς μ’ έπαιρναν ανάμεσα στα γόνατα τους και με κερνούσαν παγωτό. Έτσι, την αποχώρηση τους την τελευταία βδομάδα εκείνου του σκληρού Απρίλη τη συνεδύασα με την ήττα τής Ελλάδας και λυπήθηκα διπλά.

Θα πρέπει να ‘μαι απ’ τούς λίγους Έλληνες που παρέστησαν αυτόπτες μάρτυρες της εισόδου των Γερμανών στην Αθήνα. Είχ’ ακούσει βέβαια πως είχαν φτάσει ως τη Θήβα, μα με την αίσθηση του χρόνου που έχει ένα παιδί δεκατριώ χρονώ και παρ’ όλο που ήξερα αόριστα πως το μέτωπο είχε καταρρεύσει, δεν περίμενα να τους δω να φτάνουν τόσο γρήγορα. Τ’ απόγεμα λοιπόν εκείνο κατέβηκα όπως συνήθως προς το κέντρο της Αθήνας για να πάω σε κανένα σινεμά – τα καθώς πρέπει εννοείται πριν και γύρω από το «Ρεξ», γιατί τα λαϊκά που υπήρχαν γύρω απ’ την Ομόνοια τα θεωρούσα επικίνδυνα και κατώτερα της ιδέας πού είχα για το κοινωνικό μου επίπεδο.
Διαπίστωσα με κάποια απορία ότι, όπως άλλωστε κι όλα σχεδόν τα μαγαζιά, ήταν κλειστά, κι οι πεζοί μετριόντουσαν στα δάχτυλα. Είδα όμως λίγο κόσμο μαζεμένο στο σταυροδρόμι της Πανεπιστημίου με την Αιόλου και κατηφόρισα ως εκεί να δω τί τρέχει. Από μακριά διέκρινα νά ‘ρχεται προς το μέρος μας μια τρίκυκλη μοτοσυκλέττα, σε δευτερόλεπτα μας έφτασε, σε κλάσμα του δευτερολέπτου μας προσπέρασε, κι ίσα πού πρόλαβα να δω το πρόσωπο του οδηγού σκεπασμένο από μια κοκκινωπή σκόνη, τη γερμανική σημαία με τη σβάστικα διπλωμένη μέσ’ στη βάρκα της μοτοσυκλέττας, και δυο κοπέλλες με ξανθιές κοτσίδες πού αποσπάστηκαν από το πλήθος και του πέταξαν δυο μπουκέτα αγριολούλουδα. Όλοι oι άλλοι γύρω μου κοίταζαν βλοσυροί κι αμίλητοι, και μόνο κάποιος πλάι μου ψιθύρισε: «Πάνε να την υψώσουν στην Ακρόπολη». Ακολούθησα με τα μάτια τη μοτοσυκλέττα που απομακρυνόταν στην Αιόλου, κι είδα στο βάθος του ορίζοντα τον Παρθενώνα και το Ερεχθείο λουσμένα στο βαθύ κόκκινο φως του ηλιοβασιλέματος.
Γύρισα στο σπίτι και διηγήθηκα τη σκηνή στη γιαγιά. Είπε: «Αυτά να τα βλέπει ο ανόητος ο θειος σου. Μα δε βαριέσαι. Τα ίδια έλεγε κι ο προκομμένος ο πατέρας του στον Πρώτο Πόλεμο, πως τάχα θα κερδίσουνε. Αλλ’ όπως ‘χάσαν τότε, έτσι θα χάσουνε και τώρα». Αυτά τα λόγια της γράφτηκαν ανεξάλειπτα στη μνήμη μου κι επηρέασαν βαθιά τη στάση μου απέναντι στους Γερμανούς τα τρία-τόσα χρόνια που κράτησε η Κατοχή. Στην αρχή τους είδα σα να είχαν ζωντανέψει τα μολυβένια στρατιωτάκια της Βέρμαχτ που μάζευε με πάθος ο Ιάσονας. Αργότερα, θες επειδή ήμουν πολύ απορροφημένος απ’ τα προβλήματα της εφηβείας μου, θες επειδή από ένα ανόητο συμβάν για το όποιο θα μιλήσω κάποτε, δεν οργανώθηκα ποτέ όπως τόσοι άλλοι συνομήλικοι μου στην ΕΠΟΝ, δεν είχα ιδέαν για τις απαγωγές ομήρων και τις εκτελέσεις, για τα στρατόπεδα συγκέντρωσης, κι ακόμα και την ύπαρξη των ανταρτών μας στα βουνά την έμαθα, παραδόξως, από έναν Γερμανό. Ήταν το καλοκαίρι του ‘43 στο Βόλο. Συνήθως πήγαινα για μπάνιο στο λιμενοβραχίωνα, γνωστό ως «μπλόκια». Ένας νεαρός φαντάρος τους μου έπιασε κουβέντα, μου έδειξε το Πήλιο, και είπε κάτι για κάποιους «παρτιζάνεν». «Παρτιζάνεν;» ρώτησα. «Τ’ είν’ αυτό;» Νόμιζε πως υποκρινόμουνα τον ανίδεο και με κοίταξε καχύποπτα. Δεκάξι χρονώ γάιδαρος και δεν είχ’ ακούσει τίποτα για τους «παρτιζάνεν»;
Βέβαια, όπως η μεγάλη πλειονότητα των Ελλήνων, υπέφερα κι εγώ στην Κατοχή. Δεν πείνασα ίσως όσο άλλοι, αν κι υπήρξαν και βραδιές που το δείπνο μας συνίστατο σε μερικά κρεμμύδια ψημένα στη χόβολη του μαγγαλιού. Είδα όμως παιδιά της ηλικίας μου, σκελετωμένα απ’ την πείνα, να ψάχνουν στα σκουπίδια για να βρούνε καμιά λεμονόκουπα ή και να ξεψυχάν στα πεζοδρόμια. Κι ίσως αυτός είν’ ένας απ’ τούς λόγους, λέω τώρα με το νου μου, που υποσυνείδητα αποφάσισα να μην παντρευτώ ποτέ. Έτρεμα στη σκέψη ότι μπορεί μια μέρα νά ‘βλεπα τα παιδιά μου να πεθαίνουν με τον ίδιο τρόπο.

Κι ωστόσο δε μίσησα τους Γερμανούς. Ε, καταχτητές ήταν – όσο θα κρατούσανε – φυσικό να τρων καλύτερα από μας. Κι όσο για το σινεμά που ήταν το πάθος μου, εκεί που άλλοτε γελούσα με το Χοντρό και το Λιγνό, τώρα γελούσα με τον Χάιντς Ρήμαν και τον Τέο Αίνγκεν. Επηρεασμένος μάλιστα απ’ τα λόγια της γιαγιάς και βέβαιος, εις πείσμα αυτών που έβλεπα στα Επίκαιρα τους, ότι θά ‘χαναν τον πόλεμο, ερχόντουσαν στιγμές που τους λυπόμουνα. Ήταν τόσο όμορφοι με τις στολές και τα σπαθάκια τους. Και πολλοί απ’ αυτούς δε θα προλάβαιναν να ξαναδούν την οικογένεια και το σπίτι τους.
Μόνο μια φορά συνέβη κάτι πού μ’ έκανε να συνειδητοποιήσω τί σήμαινε η Κατοχή. Το καλοκαίρι του ‘42, σε μια απ’ τις άσκοπες εφηβικές περιπλανήσεις μου, βρέθηκα ένα σούρουπο μπροστά στο Ηρώδειο. Κάποιος γερμανικός θίασος έπαιζε μια αρχαία τραγωδία. Την εποχή εκείνη δεν υπήρχαν τα υπόγεια παρασκήνια που υπάρχουν τώρα. Δυο-τρεις απ’ τούς ηθοποιούς, ντυμένοι αρχαίοι Έλληνες, περίμεναν απ’ έξω τη σειρά τους για να βγούνε στη σκηνή. Στο μεταξύ κουβέντιαζαν με Γερμανούς φαντάρους και καπνίζανε. Μου φάνηκε πολύ αστείο. Απ’ όσο ήξερα, οι αρχαίοι Έλληνες δεν κάπνιζαν. Μειδίασα και σκαρφάλωσα πίσω απ’ το θέατρο να παρακολουθήσω απ’ έξω την παράσταση. Μα τα γερμανικά μου ήταν φτωχά. Δεν καταλάβαινα τί έλεγαν. Δεν καταλάβαινα ούτε καν ποια τραγωδία έπαιζαν.
Καθώς ήτανε λοιπόν μια γλυκιά αυγουστιάτικη βραδιά με πανσέληνο κι είδα Γερμανούς ν’ ανηφορίζουνε προς τα Προπύλαια, τούς ακολούθησα κι εγώ. Είχα ζήσει τόσα χρόνια γύρω και κάτω απ’ την Ακρόπολη, όπου κι αν πήγαινα την έβλεπα, αλλ’ όπως τόσοι Αθηναίοι δεν είχε τύχει ως τότε ν’ ανεβώ επάνω. Τώρα ήταν η ευκαιρία. Αλλ’ όταν έφτασα στην πύλη με σταμάτησε ο φύλακας. «Ο κύριος; Γερμανός ή Έλληνας;» Άκου εκεί ερώτηση, σκέφτηκα κατσουφιάζοντας. «Έλληνας βέβαια», απάντησα. Και τότε μού ‘πε: «Απαγορεύεται η είσοδος στους Έλληνες.» Ήταν σα να μού ‘χαν δώσει μια γερή γροθιά στο στομάχι. Ανέβηκε το αίμα στο κεφάλι μου. Ώστε έτσι ε; Στην Ακρόπολη, στη δική μας την Ακρόπολη, να επιτρέπεται η είσοδος στους Γερμανούς και να απαγορεύεται στους Έλληνες! Δε μπορούσα να το χωνέψω. Πάλι καλά πού αυτό το ζώον μ’ είχε αποκαλέσει «κύριο». Ήταν μια τραυματική εμπειρία απ’ την οποία έκανα χρόνια να συνέλθω. Ακόμα μέχρι σήμερα, όταν ακούω για το ηρωικό κατόρθωμα του Μανόλη Γλέζου και τού φίλου του, στα χείλια μου ανεβαίνει αυθόρμητα ένα πικρό χαμόγελο. Αυτόν τον ηρωισμό τους τον είχα πληρώσει εγώ πολύ ακριβά.

[1] Κώστα Ταχτσή, Από την χαμηλή σκοπιά, σελ. 36-40, εκδόσεις Εξάντας, 1992.

Written by nomosophia

13 Οκτώβριος, 2010 at 14:58

Αναρτήθηκε στις Γενικά

μάθε τέχνη … κι άσ’ τηνε

leave a comment »

υφαντική[*]
Ένα εργαλείο που το ‘λεγαν … Αργαλειό, Υπουργείο Πολιτισμού, Μουσείο Ελληνικής Λαϊκής Τέχνης, Αθήνα 1997.

Τα ευρήματα των ανασκαφών μάς οδηγούν στο συμπέρασμα ότι η υφαντική είναι γνωστή από τα προϊστορικά χρόνια σε όλους τους γνωστούς πολιτισμούς της Μεσογείου, της Κεντρικής Ασίας, της Ινδίας και της Άπω Ανατολής. Με τη δημιουργία του υφάσματος ο άνθρωπος καλύπτει βασικές ανάγκες του: προστατεύεται από το κρύο, αλλά και στολίζει το σώμα του και το χώρο όπου κατοικεί, καθώς η υφαντική, πέρα από τη χρησιμότητά της, είναι η κύρια τεχνική με την οποία ο άνθρωπος έδωσε έκφραση στο καλλιτεχνικό του συναίσθημα.

Η εικόνα της κόρης του υφαίνει στον αργαλειό είναι σε όλους γνωστή, αφού επαναλαμβάνεται σαν ποιητικό μοτίβο από τον Όμηρο ως το δημοτικό τραγούδι. Στην Οδύσσεια ο Ερμής, σταλμένος από το Δία στο νησί της Καλυψώς, βρίσκει τη νύμφη μέσα στο σπίτι της να υφαίνει στον αργαλειό με χρυσή σαΐτα. Στο δημοτικό τραγούδι, ο ξενιτεμένος γυρνώντας στην πατρίδα του βρίσκει την κόρη να «λιανοτραγουδά» στον αργαλειό και να ρίχνει μαλαματένια σαΐτα.

Όπως στα αρχαία χρόνια, έτσι και στη νεότερη Ελλάδα, οι γυναίκες υφαίνουν γιατί πρέπει να ετοιμάσουν όλα τα απαραίτητα στην οικογένεια: υφάσματα για φορεσιές, υφαντά για τις ανάγκες του σπιτιού, σεντόνια, μαξιλάρια, βελέντζες, κιλίμια, κουρτίνες, προσόψια, τραπεζομάντιλα, αλλά και υφαντά απαραίτητα για τις καθημερινές ασχολίες, όπως σακκιά για τη μεταφορά προϊόντων, τσαντίλες για στράγγισμα του τυριού, λαδοσάκκια για ελαιοτριβεία.

Εκτός από την κατασκευή υφαντών για οικογενειακή χρήση, σημαντική είναι και η παραγωγή για το εμπόριο. Τα υφαντά αυτά κατασκευάζονται στα εργαστήρια – όπου εργάζονται κυρίως άντρες – κάτω από την καθοδήγηση συντεχνιών. Οι συντεχνίες συντονίζουν και οργανώνουν την παραγωγή μιας ολόκληρης περιοχής και είναι υπεύθυνες για τη διάθεση της εγχώριας παραγωγής στο εξωτερικό. Χαρακτηριστικά αναφέρεται ότι το 1705 εξάγονται από την Ήπειρο 600 δέματα με κάπες και μεγάλες ποσότητες υφαντών, και στα 1800, από τη Ζαγορά του Πηλίου 7.000 κάπες. Από τις αρχές του 19ου αιώνα, οι μεγαλέμποροι των υφαντών ιδρύουν εμπορικές εταιρείες με αντιπροσώπους σε πολλά μέρη της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, στη Βιέννη, τη Βενετία, την Τεργέστη, και σε άλλα μεγάλα κέντρα του διεθνούς εμπορίου της εποχής.

[*] Γλωσσάρι
αδράχτι: η βέργα που περιστρέφεται και κλώθει την κλωστή. Στο κάτω μέρος του αδραχτιού στερεώνεται το σφοντύλι. Με τη ρόκα, το αδράχρι και το σφοντύλι γίνεται το γνέσιμο.
ανέμη: όργανο υφαντικής, στο οποίο τοποθετούνται οι κούκλες του νήματος, για να τυλιχτούν στα καλάμια ή στα μασούρια.
αντί: εξάρτημα του αργαλειού. Πρόκειται για ένα κυλινδρικό ξύλο στο οποίο τυλίγεται το στημόνι. Ο αργαλειός έχει δύο αντιά, το μπροστινό και το πίσω. Στο πίσω τυλίγεται τι στημόνι, ενώ στο μπροστινό το έτοιμο ύφασμα.
αργαλειός: η υφαντική συσκευή.
γνέσιμο: το στρίψιμο του μαλλιού με τα χέρια από τη γυναίκα για να γίνει το μαλλί κλωστή. Χρησιμοποιεί ρόκα, αδράχτι και σφοντύλι.
διάσιμο: η τακτοποίηση του στημονιού για να μπει στον αργαλειό.
δοξάρι: τόξο με χορδή μήκους 1μ. περίπου, που χρησιμοποιείται για το κόψιμο του βαμβακιού.
Καλάμισμα (ή μασούρισμα): το περιτύλιγμα της κλωστής σε ξυλάκια ή καλαμάκια για να γίνουν μασούρια ή κουβάρια, με τη βοήθεια της ανέμης και της σβίγας.
κόψιμο (του βαμβακιού): γίνεται με το δοξάρι. Αντιστοιχεί με το ξάσιμο και το λανάρισμα του μαλλιού.
λανάρι: ξύλινο εργαλείο με μεταλλικά δόντια. Χρησιμοποιείται στο λανάρισμα.
λανάρισμα: το άνοιγμα του μαλλιού και το ξάσιμό του από τη γυναίκα, καθώς μπλέκεται μέσα στα δόντια των λαναριών.
μαγγάνι (ή ροδάνι): εργαλείο για το ξεκούκκισμα του βαμβακιού.
μασούρι: μικρό καλάμι, όπου τυλίγεται το νήμα του υφαδιού στη σβίγα. Έπειτα τοποθετείται στη σαΐτα.
μιτάρι: εξάρτημα του αργαλειού κατασκευασμένο με χοντρά νήματα στηριγμένα σε δύο παράλληλες βέργες. Ανάμεσα στα μιτάρια περνά το στημόνι.
μίτωμα: το πέρασμα του στημονιού από τα μιτάρια.
νεροτριβή: ξύλινη κατασκευή κοντά σε ποτάμι, όπου ρίχνουν τα χοντρά μάλλινα υφαντά για να χτυπηθούν από το νερό.
ξάσιμο: το άνοιγμα του μαλλιού με τα χέρια από τη γυναίκα, για να το καθαρίσει από ξένες ουσίες.
ξομπλιαστό: υφαντό κεντητό στον αργαλειό.
πατήτρα: εξάρτημα του αργαλειού όπου πατά η υφάντρα και ανεβοκατεβαίνουν τα μιτάρια για να διασταυρώνεται το στημόνι με το υφάδι.
ριζάρι: φυτό βαφικό. Με τη ρίζα του φτιάχνουν κόκκινο χτυπητό χρώμα.
ρόκα: ξύλινο στήριγμα της τουλούπας, απ’ όπου η γυναίκα τραβά λίγο-λίγο το μαλλί για να το γνέσει.
σβίγα (ή ροδάνι): εργαλείο για το τύλιγμα του νήματος στα μασούρια ή στα καλάμια.
στημόνι: το νήμα που τοποθετείται κατά μήκος του αργαλειού για να χρησιμοποιηθεί ως βάση του υφαντού. Κατά την ύφανση διασταυρώνεται με το υφάδι και σχηματίζεται το ύφασμα.
σφοντύλι: κωνικό κομμάτι ξύλου που δίνει το απαραίτητο βάρος στο αδράχτι για να περιστρέφεται.
τουλούπα: η τούφα του μαλλιού που βάζουν στη ρόκα για να γνέσουν.
τύλιγμα: το τύλιγμα του στημονιού στο πίσω αντί του αργαλειού.
υφάδι: το νήμα που περνά με τη βοήθεια της σαΐτας ανάμεσα από τα νήματα του στημονιού και διασταυρώνεται κάθετα μαζί τους. Έτσι γίνεται η ύφανση.
χτένι: εξάρτημα του αργαλειού. Αποτελείται από μια σειρά λεπτά καλάμια με μικρές αποστάσεις μεταξύ τους, που προσαρμόζονται σε ξύλινο πλαίσιο (ξυλόχτενο). Στο χτένι περνούν κάθετα οι κλωστές του στημονιού. Το χτένι καθορίζει την πυκνότητα του υφάσματος.

Written by nomosophia

22 Σεπτεμβρίου, 2010 at 14:58

Αναρτήθηκε στις Γενικά